UED không chỉ phát triển để đáp ứng nhu cầu của chính mình. UED phát triển để đồng hành với sự phát triển của Đà Nẵng, của khu vực miền Trung – Tây Nguyên và của đất nước.
Đà Nẵng đang bước vào một giai đoạn phát triển mới. Điều chỉnh Quy hoạch thành phố Đà Nẵng thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 không chỉ mở rộng không gian địa lý của thành phố, mà sâu xa hơn, đang mở ra một cấu trúc phát triển mới: đa cực, đa trục, đa chức năng; tăng cường kết nối giữa đô thị, công nghiệp, logistics, khoa học – công nghệ, giáo dục – đào tạo, văn hóa, du lịch, biển, đồng bằng và miền núi.
Không gian công viên APEC và sông Hàn – Đà Nẵng nhìn từ trên cao. (Ảnh Xuân Sơn).
Đà Nẵng được định hướng trở thành một trong những trung tâm lớn về khoa học, công nghệ, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục – đào tạo, văn hóa – thể thao, logistics, công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ chất lượng cao của cả nước và khu vực. Đây không chỉ là câu chuyện của những tuyến đường mới, những khu đô thị mới, những khu công nghiệp hay những công trình hạ tầng mới. Đó trước hết là câu chuyện về chất lượng của con người, chất lượng của tri thức và năng lực sáng tạo của một thành phố. Và ở đó, đại học phải có một vị trí xứng đáng.
Tri thức phải trở thành “hạ tầng mềm” của thành phố
Trong nền kinh tế tri thức, không gian phát triển không chỉ được kết nối bằng đường bộ, đường sắt, cảng biển, sân bay hay hạ tầng số.
Một thành phố có thể xây dựng những tuyến giao thông hiện đại để kết nối các vùng không gian; nhưng để các không gian ấy thực sự tạo ra giá trị, cần có một loại hạ tầng sâu hơn: hạ tầng tri thức. Tri thức kết nối con người với con người. Tri thức kết nối nhà trường với nhà trường. Tri thức kết nối đại học với doanh nghiệp. Tri thức kết nối khoa học với công nghệ. Tri thức kết nối nghiên cứu với thị trường. Tri thức kết nối văn hóa với sáng tạo. Và trên hết, tri thức kết nối hiện tại với tương lai.
Bởi vậy, khi Đà Nẵng đang hình thành những cực phát triển mới, những hành lang kinh tế mới và những hệ sinh thái mới, cần đồng thời hình thành một mạng lưới không gian tri thức đủ mạnh để dẫn dắt, hỗ trợ và lan tỏa sự phát triển.
Trong mạng lưới ấy, đại học không chỉ được nhìn như một thiết chế đào tạo nằm trong một khuôn viên. Đại học sẽ trở thành một cấu phần của cấu trúc phát triển thành phố. Đó là nơi tạo ra tri thức mới, đào tạo con người mới, nuôi dưỡng văn hóa sáng tạo, kết nối các nguồn lực và chuyển hóa tri thức thành những giá trị phục vụ cộng đồng.
Hiệu quả hợp tác giữa UED và UBND phường Sơn Trà khẳng định vai trò của đại học như một thành tố quan trọng trong cấu trúc phát triển thành phố, nơi tri thức được kết nối, lan tỏa và phục vụ cộng đồng.
Định hình một không gian tri thức của Đà Nẵng
Một Đà Nẵng hướng tới năm 2050 cần những không gian vật chất hiện đại, nhưng đồng thời cần những không gian văn hóa, khoa học và sáng tạo có khả năng tạo ra sức sống tinh thần cho thành phố.
Đó có thể là các trường đại học và khu đại học; các viện, trung tâm nghiên cứu và phòng thí nghiệm dùng chung; các không gian đổi mới sáng tạo; các trung tâm khởi nghiệp và chuyển giao công nghệ; thư viện, bảo tàng, trung tâm văn hóa, nhà hát và các thiết chế văn hóa; nhà xuất bản, nhà sách và các không gian đọc; các trung tâm khoa học mở, nơi tri thức được chia sẻ với cộng đồng; các không gian sáng tạo, nơi nhà khoa học, nghệ sĩ, doanh nghiệp, giáo viên, sinh viên và người dân có thể gặp nhau. Những không gian ấy không tồn tại tách biệt. Chúng sẽ được kết nối thành một hệ sinh thái tri thức – văn hóa – sáng tạo của thành phố.
Hoạt động kết nối sinh viên, doanh nghiệp và nhà đầu tư tại UED là minh chứng cho vai trò của đại học trong việc sản xuất, chia sẻ và lan tỏa tri thức phục vụ phát triển xã hội. Trong ảnh: Sinh viên UED giới thiệu sản phẩm và mô hình khởi nghiệp trước các nhà đầu tư tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Hỗ trợ khởi nghiệp UED. (Ảnh: IESC).
Nếu các khu công nghiệp là nơi sản xuất sản phẩm, các khu logistics là nơi lưu chuyển hàng hóa, thì các trường đại học, viện nghiên cứu và thiết chế văn hóa phải là nơi sản xuất, lưu chuyển và lan tỏa tri thức. Đó là một dạng “hạ tầng” có thể không nhìn thấy trên bản đồ quy hoạch xây dựng, nhưng lại quyết định rất lớn đến năng lực cạnh tranh dài hạn của thành phố.
Hệ sinh thái giáo dục phải được nhìn như một chỉnh thể
Đà Nẵng sẽ trở thành trung tâm giáo dục – đào tạo chất lượng cao, không thể chỉ dựa vào các trường học riêng lẻ, mà hình thành một hệ sinh thái giáo dục liên thông, trong đó giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học, giáo dục sau đại học và giáo dục thường xuyên có sự kết nối, bổ trợ và cùng phát triển.
Trong hệ sinh thái đó, đại học sư phạm có một vai trò đặc biệt. Bởi giáo viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức. Giáo viên là người kiến tạo môi trường học tập, phát triển năng lực và phẩm chất của thế hệ tương lai.
Sinh viên UED thực tập sư phạm tại trường phổ thông.
Một thành phố muốn phát triển bằng tri thức phải bắt đầu từ một hệ thống giáo dục có chất lượng. Một nền kinh tế muốn đổi mới phải bắt đầu từ những người học biết đặt câu hỏi. Một xã hội muốn sáng tạo phải bắt đầu từ những nhà trường biết khơi dậy sự tò mò, khả năng tư duy độc lập và tinh thần khám phá. Vì vậy, đầu tư cho đào tạo giáo viên chính là đầu tư vào năng lực phát triển dài hạn của thành phố.
Đây cũng là lý do UED xác định đào tạo giáo viên là trọng tâm, đồng thời không ngừng mở rộng kết nối với hệ thống giáo dục mầm non, phổ thông và các đối tác giáo dục để cùng nghiên cứu, thử nghiệm, đánh giá và lan tỏa những mô hình giáo dục phù hợp với tương lai.
UED: từ tri thức nền tảng đến giá trị cho xã hội
Là một trường đại học sư phạm, đồng thời có nền tảng quan trọng về khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và nhân văn, khoa học giáo dục, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng (UED) có một lợi thế đặc biệt để tham gia vào cấu trúc phát triển mới của Đà Nẵng.
Đó là khả năng kết nối khoa học cơ bản – khoa học giáo dục – khoa học xã hội và nhân văn – công nghệ – thực tiễn giáo dục và đời sống.
Chúng ta cần nhìn chuỗi giá trị của đại học theo một cách rộng hơn: Từ khoa học cơ bản → đến nghiên cứu ứng dụng → đến giải pháp → đến sản phẩm, dịch vụ → đến thị trường → và cuối cùng là tác động tích cực đối với xã hội.
Không phải mọi nghiên cứu đều nhất thiết phải trở thành sản phẩm thương mại. Nhưng mọi tri thức có giá trị đều cần tìm được con đường để đi ra khỏi phòng thí nghiệm, giảng đường và bài báo, đến với đời sống theo những hình thức phù hợp.
Có nghiên cứu tạo ra công nghệ. Có nghiên cứu tạo ra chính sách. Có nghiên cứu tạo ra phương pháp giáo dục mới. Có nghiên cứu tạo ra học liệu. Có nghiên cứu bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa. Có nghiên cứu góp phần giải quyết những vấn đề về môi trường, sinh thái, biến đổi khí hậu và sức khỏe cộng đồng. Có nghiên cứu đơn giản là làm cho con người hiểu sâu hơn về thế giới và chính mình. Tất cả đều có thể tạo ra giá trị.
Điều quan trọng là hình thành được một chuỗi kết nối từ tri thức đến tác động. Đó cũng là một định hướng mà UED cần kiên trì theo đuổi trong những năm tới.
Các kết quả nghiên cứu tại UED đang từng bước được chuyển hóa thành những giải pháp, sản phẩm và giá trị phục vụ cộng đồng. Trong ảnh: Lễ ra mắt Dự án “Phụ nữ dẫn dắt sinh kế xanh từ hoa súng gắn với bảo tồn sinh thái vùng đệm khu sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm – Hội An”- do nhóm nghiên cứu UED chủ trì thực hiện.
Từ trường đại học đến hệ sinh thái tri thức mở
Một trường đại học hiện đại không thể chỉ đóng khung trong khuôn viên của mình. UED cần trở thành một đại học mở, kết nối với hệ thống giáo dục, các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, cơ quan quản lý, tổ chức xã hội và cộng đồng.
Ở đó, giảng viên không chỉ giảng dạy. Nhà khoa học không chỉ công bố. Sinh viên không chỉ học để thi. Doanh nghiệp không chỉ đến để tuyển dụng. Cộng đồng không chỉ là đối tượng thụ hưởng. Mỗi bên cùng tham gia vào quá trình đồng kiến tạo tri thức và giá trị. Đây cũng là cách để UED tham gia sâu hơn vào các hệ sinh thái phát triển của Đà Nẵng: hệ sinh thái giáo dục, hệ sinh thái khoa học – công nghệ, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hệ sinh thái văn hóa và hệ sinh thái kinh tế xanh, kinh tế số.
Công nghiệp văn hóa cần những dòng chảy tri thức mới
Một thành phố phát triển không chỉ cần những trung tâm thương mại, những khu công nghiệp hay những công trình hiện đại.
Một thành phố đáng sống và có bản sắc còn cần một đời sống văn hóa phong phú, nơi con người có cơ hội đọc, học, sáng tạo, thưởng thức nghệ thuật và đối thoại với tri thức.
Trong dòng chảy của công nghiệp văn hóa, xuất bản là một mắt xích quan trọng. Xuất bản không chỉ là hoạt động in và phát hành sách. Xuất bản là cách một xã hội lưu giữ tri thức, phổ biến tư tưởng, truyền bá giá trị và tạo ra những sản phẩm văn hóa có khả năng đi xa.
Với một trường đại học, xuất bản còn là một phần tự nhiên của sứ mạng học thuật. Vì vậy, UED định hướng nghiên cứu xây dựng Nhà xuất bản UED như một thiết chế để xuất bản, phổ biến và thương mại hóa những sản phẩm tri thức có chất lượng; đồng thời phát triển Nhà sách UED như một không gian văn hóa, học thuật và đọc sách, kết nối nhà trường với cộng đồng.
Từ giảng đường đến trang sách. Từ phòng thí nghiệm đến xã hội. Từ nhà trường đến cộng đồng. Đó cũng là một cách để tri thức được lan tỏa rộng hơn.
Và một thành phố muốn trở thành thành phố tri thức cần có những không gian đọc và không gian đối thoại với tri thức.
Các hoạt động phát triển văn hóa đọc tại UED góp phần lan tỏa tri thức, thúc đẩy đối thoại học thuật và hình thành những không gian văn hóa trong cộng đồng.
UED trong dòng chảy của Đà Nẵng mới
Nhìn từ quy hoạch Đà Nẵng đến năm 2050, có thể thấy thành phố đang đứng trước một cơ hội rất lớn: hình thành một không gian phát triển rộng hơn, đa dạng hơn và có khả năng kết nối nhiều hệ sinh thái hơn.
Nhưng không gian chỉ thực sự trở thành động lực phát triển khi trong đó có con người, tri thức, văn hóa và năng lực sáng tạo.
Đó chính là nơi UED cần xác định vị trí của mình. UED không chỉ phát triển để đáp ứng nhu cầu của chính mình. UED phát triển để đồng hành với sự phát triển của Đà Nẵng, của khu vực miền Trung – Tây Nguyên và của đất nước.
Đào tạo những người thầy có năng lực cho tương lai. Nghiên cứu những vấn đề mà xã hội đang cần. Phát triển khoa học cơ bản làm nền tảng cho những ứng dụng mới. Kết nối khoa học giáo dục với hệ thống nhà trường. Kết nối khoa học tự nhiên với công nghệ và môi trường. Kết nối khoa học xã hội và nhân văn với văn hóa, con người và phát triển. Kết nối tri thức với doanh nghiệp và thị trường. Kết nối đại học với cộng đồng. Và kết nối những giá trị ấy thành một hệ sinh thái mở.
Từ “trường đại học” đến “hạ tầng tri thức” của thành phố
Có lẽ đã đến lúc cần nhìn UED bằng một tầm nhìn rộng hơn. Không chỉ là một trường đào tạo giáo viên. Không chỉ là một trường đại học có các ngành khoa học. Mà là một thiết chế tri thức tham gia kiến tạo tương lai của thành phố.
Ở đó, đào tạo là nền tảng. Nghiên cứu là động lực. Đổi mới sáng tạo là phương thức. Văn hóa là chiều sâu. Xuất bản là con đường lan tỏa. Nhà sách và không gian đọc là điểm kết nối cộng đồng. Và phụng sự xã hội là đích đến.
Đà Nẵng đang định hình những không gian phát triển mới. UED cũng cần định hình những không gian tri thức mới. Nếu những con đường mới kết nối các cực phát triển của thành phố, thì tri thức phải kết nối những con người và hệ sinh thái tạo nên các cực phát triển ấy.
Nếu Đà Nẵng hướng tới trở thành trung tâm khoa học, công nghệ, giáo dục, văn hóa và đổi mới sáng tạo, thì đại học phải hiện diện không chỉ bằng những tòa nhà, mà bằng những dòng chảy tri thức, những con người có năng lực và những giá trị mới được tạo ra cho xã hội.
Đó có thể là một cách để UED thực hiện sứ mạng của mình trong một Đà Nẵng đang bước vào giai đoạn phát triển mới: Kiến tạo tri thức – Lan tỏa giá trị – Phụng sự xã hội.
Và rộng hơn, góp phần cùng Đà Nẵng xây dựng một thành phố mà ở đó không gian được kết nối bằng hạ tầng, các hệ sinh thái được kết nối bằng tri thức, và tương lai được kiến tạo bằng con người.
Võ Văn Minh, 12.9.2026