Không chỉ là một trong những khu rừng giàu đa dạng sinh học bậc nhất Tây Nguyên, Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh còn đang trở thành “phòng thí nghiệm sống”, nơi kết nối nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường và trách nhiệm bảo tồn thiên nhiên cho thế hệ trẻ.
Từ khu bảo tồn đến “lớp học xanh” giữa đại ngàn
Tháng 5/2026, UBND tỉnh Gia Lai chính thức công nhận Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh là Điểm du lịch. Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với những giá trị cảnh quan và tài nguyên thiên nhiên đặc sắc của Vườn mà còn mở ra cơ hội phát huy các giá trị bảo tồn theo hướng bền vững, gắn kết giữa bảo vệ tài nguyên với giáo dục, nghiên cứu và trải nghiệm thiên nhiên.
Ông Ngô Văn Thắng, Giám đốc Ban Quản lý (BAL) Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh cho rằng:“ Quyết định này là một bước ngoặt, một tín hiệu rất tích cực, chuyển trạng thái của Vườn từ “bảo vệ nghiêm ngặt” sang “bảo vệ gắn liền với chia sẻ giá trị”, tạo hành lang pháp lý vững chắc để Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh thu hút các nguồn lực đầu tư phát triển du lịch sinh thái một cách bài bản.”
Trong định hướng mới, Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh không chỉ là điểm đến du lịch sinh thái mà còn được xác định là trung tâm giáo dục môi trường ngoài trời. Ban Quản lý Vườn định hướng xây dựng các chương trình học tập thực tế, trải nghiệm thiên nhiên và các hoạt động giám sát, bảo tồn đa dạng sinh học dành cho học sinh, sinh viên và cộng đồng.
Du khách trải nghiệm thiên nhiên tại Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh. (Ảnh do Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh cung cấp).
Đặc biệt, Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh sở hữu những điều kiện đặc biệt để trở thành một trung tâm thực nghiệm tự nhiên hiếm có, rất phù hợp với các cơ sở giáo dục đại học. Với hệ sinh thái đa dạng, nguồn dữ liệu tự nhiên phong phú và môi trường nghiên cứu thực địa đặc thù, nơi đây là không gian phù hợp cho sinh viên các ngành môi trường, sinh học, lâm nghiệp, địa lý và du lịch học tập gắn với thực tiễn.
Theo BQL Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh cho biết, đối với học sinh, sinh viên và nhà nghiên cứu, Vườn sẽ không chỉ là một khu rừng cần bảo vệ mà sẽ trở thành một phòng thí nghiệm sống, một lớp học xanh – một trung tâm giáo dục môi trường lý tưởng. Tại đây, sinh viên có thể tham gia điều tra hiện trường, theo dõi đa dạng sinh học, tìm hiểu các hoạt động bảo tồn hoặc trải nghiệm công tác tuần tra rừng cùng lực lượng kiểm lâm. Đồng thời, Kon Ka Kinh cũng tạo điều kiện thuận lợi để các nhà khoa học trong và ngoài nước triển khai các nghiên cứu dài hạn về đa dạng sinh học, biến đổi khí hậu, bảo tồn loài và quản lý hệ sinh thái.
Hướng tới điểm đến du lịch sinh thái xanh và có trách nhiệm
Song song với nhiệm vụ bảo tồn, Ban Quản lý Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh đang triển khai Đề án Du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với định hướng phát triển du lịch sinh thái “dựa vào thiên nhiên” và “vì thiên nhiên”.
Mục tiêu xuyên suốt của Vườn là xây dựng mô hình du lịch sinh thái theo bốn giá trị cốt lõi: xanh, bền vững, trách nhiệm và chia sẻ. Trong đó, bảo tồn tài nguyên rừng và hệ sinh thái được đặt ở vị trí trung tâm; hoạt động du lịch phải hài hòa với việc gìn giữ các giá trị đa dạng sinh học, đồng thời tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương và góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa bản địa.
Du khách trải nghiệm các tuyến trekking. (Ảnh do Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh cung cấp).
Theo định hướng phát triển, Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh sẽ từng bước hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng như trekking chinh phục đỉnh Kon Ka Kinh, khám phá rừng nguyên sinh, quan sát động thực vật hoang dã, trải nghiệm “một ngày làm kiểm lâm”, các chương trình học tập ngoài trời dành cho học sinh, sinh viên, cũng như các chương trình nghiên cứu và tình nguyện vì môi trường.
Bên cạnh đó, du lịch cộng đồng gắn với văn hóa dân tộc thiểu số cũng được xem là một trong những hướng phát triển quan trọng. Du khách có cơ hội trải nghiệm đời sống văn hóa truyền thống của đồng bào Ba Na thông qua không gian nhà rông, nghệ thuật cồng chiêng, nghề dệt thổ cẩm, thưởng thức các món ẩm thực đặc trưng và tìm hiểu những lễ hội bản địa giàu bản sắc. Mô hình homestay do chính người dân vùng đệm quản lý và vận hành cũng được định hướng phát triển, qua đó tạo thêm sinh kế cho cộng đồng địa phương, đồng thời góp phần gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống gắn với rừng.
Với cảnh quan thiên nhiên nguyên sơ, những cánh rừng rộng lớn cùng bản sắc văn hóa địa phương còn được lưu giữ khá trọn vẹn, Kon Ka Kinh được kỳ vọng trở thành điểm đến du lịch sinh thái đặc sắc của khu vực Tây Nguyên. Đáng chú ý, các loại hình du lịch đều được định hướng tổ chức có kiểm soát nhằm bảo đảm không tác động tiêu cực đến hệ sinh thái tự nhiên, đồng thời nâng cao nhận thức bảo tồn cho du khách và cộng đồng.
Thông điệp bảo tồn thiên nhiên từ Kon Ka Kinh
Từ thực tiễn công tác bảo tồn, Ban Quản lý Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh nhấn mạnh, bảo tồn thiên nhiên không phải là nhiệm vụ riêng của các cơ quan quản lý hay các nhà khoa học, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Mỗi hành động nhỏ như nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, hạn chế rác thải nhựa hay tham gia các hoạt động bảo tồn đều góp phần tạo nên những thay đổi tích cực trong tương lai.
Đối với sinh viên các ngành môi trường, sinh học, địa lý và du lịch, đây là lực lượng quan trọng trong nghiên cứu, quản lý tài nguyên và thúc đẩy phát triển bền vững. Ban Quản lý Vườn kỳ vọng thế hệ trẻ sẽ tiếp tục nuôi dưỡng tình yêu thiên nhiên, không ngừng học tập, nghiên cứu và sáng tạo để góp phần bảo vệ các giá trị đa dạng sinh học của Việt Nam.
Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh phối hợp các cơ sở giáo dục tổ chức cho học sinh, sinh viên trải nghiệm học tập tại Vườn. (Ảnh do Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh cung cấp).
Đại diện Ban Quản lý gửi gắm thông điệp: “Chúng ta không thụ hưởng rừng như một món quà từ quá khứ, mà đang vay mượn nó từ chính tương lai của con cháu mình. Giữ lấy từng thảm rừng nguyên sinh Kon Ka Kinh không chỉ là bảo vệ một loài động vật quý hiếm, mà là giữ lại nguồn sống, giọt nước và bầu khí quyển cho chính bạn. Hãy dùng kiến thức chuyên môn, sức trẻ và sự nhiệt huyết của các bạn để trở thành những đại sứ truyền thông, lan tỏa tình yêu thiên nhiên và cùng chúng tôi gìn giữ Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh cho các thế hệ mai sau.”
Vườn Quốc gia Kon Ka Kinh không chỉ là một khu rừng được bảo vệ mà đang từng bước trở thành một “phòng thí nghiệm sống”, nơi kết nối tri thức, trải nghiệm và trách nhiệm của cộng đồng đối với thiên nhiên.
Xem thêm: Kon Ka Kinh – Nơi gìn giữ những giá trị đa dạng sinh học đặc hữu của Tây Nguyên
Bích Thuỷ