Trong hai ngày 4 và 5/9/2026, 30 sinh viên ngành Địa lí học (chuyên ngành Địa lí du lịch) thuộc Khoa Sử – Địa – Chính trị, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng đã có chuyến học tập thực địa đầy ý nghĩa tại hai xã Vạn Tường và Đông Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Hành trình không chỉ cung cấp kiến thức chuyên môn mà còn mở ra góc nhìn thực tế về việc biến tài nguyên bản địa thành sinh kế bền vững, cũng như tạo ra các lớp học cộng đồng.
Chuyến thực địa do Hợp tác xã (HTX) Du lịch cộng đồng Bàu Cá Cái và HTX Du lịch cộng đồng Đông Sơn tổ chức, với chủ đề “Khám phá tài nguyên du lịch Vạn Tường – Đông Sơn, học từ thực địa, kết nối cộng đồng”. Mục tiêu chính của chương trình là đoàn sinh viên cùng với cộng đồng tham gia nhận diện điều kiện tự nhiên, hệ sinh thái biển, đồng thời rèn luyện kỹ năng khảo sát, kể chuyện du lịch và xây dựng ý tưởng sản phẩm.
Khám phá di sản biển và hệ sinh thái Vạn Tường
Trong ngày đầu tiên của hành trình, đoàn sinh viên dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Phú Thắng, Trưởng ngành Địa lí học và cộng đồng địa phương đã tiến hành khảo sát không gian tài nguyên biển và nông nghiệp tại địa phương. Khởi đầu với việc tham quan cánh đồng hành để hiểu về mô hình du lịch nông nghiệp, đoàn tiếp tục di chuyển đến Gành Yến để ngắm cảnh quan biển, tìm hiểu các thành tạo đá núi lửa và lắng nghe câu chuyện về vai trò của Rong Mơ đối với hệ sinh thái biển cũng như sinh kế của ngư dân. Bên cạnh đó, đoàn cũng ghé thăm Lăng Vạn, một điểm đến giúp các bạn trẻ hiểu sâu hơn về lịch sử, tín ngưỡng và đời sống gắn liền với biển cả của cư dân bản địa.
Đoàn giảng viên, sinh viên tham quan cánh đồng hành tại xã Vạn Tường. (Ảnh: Huỳnh Văn Truyền).
Theo TS. Nguyễn Phú Thắng, giá trị lớn nhất của chuyến thực địa không chỉ nằm ở việc quan sát tài nguyên du lịch mà còn ở cơ hội để sinh viên trực tiếp tiếp cận thực tiễn nghề nghiệp. “Sinh viên được trải nghiệm trực tiếp và tham gia đánh giá tài nguyên du lịch qua các thành tạo địa chất núi lửa tại Gành Yến, Ba Làng An hay hệ sinh thái rừng ngập mặn Bàu Cá Cái. Đồng thời, các em được rèn luyện kỹ năng thu thập dữ liệu sơ cấp thông qua quan sát, phỏng vấn thực địa khi tương tác với cư dân bản địa. Quan trọng hơn cả là những trải nghiệm thực về việc vận hành mô hình du lịch cộng đồng, từ đó nhận ra những điểm mạnh và hạn chế cần cải thiện, điều mà việc học trên lớp khó có thể mang lại.”
Một trong những hoạt động mang ý nghĩa thiết thực nhất của chuyến đi là chương trình “Mỗi sinh viên – Một mầm xanh cho Bàu Cá Cái”. Tại đây, các sinh viên được hướng dẫn kỹ thuật và trực tiếp thực hành ươm cây lâu năm nhằm hiểu rõ vai trò của cây bản địa trong việc phục hồi hệ sinh thái. Buổi chiều, đoàn tiếp tục hành trình đến Hòn Cóc, tham quan ngọn Hải Đăng và trải nghiệm chèo xuồng khám phá cảnh quan thiên nhiên tại rừng ngập mặn Bàu Cá Cái.
Sinh viên chèo xuồng khám phá rừng ngập mặn Bàu Cá Cái. (Ảnh: Huỳnh Văn Truyền).
Đối với nhiều sinh viên, đây cũng là hoạt động để lại nhiều cảm xúc nhất trong suốt hành trình. Chia sẻ sau chuyến đi, sinh viên Trương Văn Tâm, lớp 23CDDL, cho biết:
“Khoảnh khắc đáng nhớ nhất đối với tôi là khi được tự tay ươm những mầm cây cho Bàu Cá Cái và chèo xuồng giữa không gian rừng ngập mặn. Đó không chỉ là một trải nghiệm du lịch mà còn là hành động thiết thực thể hiện trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với việc bảo vệ và phục hồi hệ sinh thái địa phương.”
Tối cùng ngày, sinh viên đã có buổi giao lưu ấm cúng cùng người dân địa phương. Tại đây, đại diện HTX Bàu Cá Cái đã chia sẻ về quá trình hình thành mô hình du lịch cộng đồng, những thuận lợi, khó khăn và định hướng phát triển. TS. Nguyễn Phú Thắng cùng đoàn sinh viên cũng đã chia sẻ các kinh nghiệm học tập liên quan đến các mô hình du lịch cộng đồng, góp ý cho cộng đồng một số cách thức tổ chức cũng như việc xây dựng thương hiệu sản phẩm du lịch theo đúng phương châm của du lịch học tập cộng đồng. Khép lại ngày hoạt động đầu tiên là trải nghiệm thưởng thức và tìm hiểu nghệ thuật Bài Chòi cùng các nghệ nhân, giúp sinh viên nhận thức rõ giá trị của di sản văn hóa phi vật thể trong phát triển du lịch.
Chạm vào ký ức lịch sử và địa chất Đông Sơn
Bước sang ngày thứ hai, hành trình chuyển hướng sang khám phá vùng đất Đông Sơn với những di sản văn hóa và địa chất độc đáo. Sau buổi sáng đạp xe ngắm bình minh trên biển Bãi Nhất và tìm hiểu kỷ vật xưa tại quán Cội Nguồn, đoàn chính thức bắt đầu các hoạt động trải nghiệm tại Đông Sơn.
Đoàn dâng hương và chụp hình lưu niệm tại Địa đạo Đám Toái. (Ảnh: Huỳnh Văn Truyền).
Các sinh viên đã đến viếng hương và tìm hiểu giá trị lịch sử tại Địa đạo Đám Toái, qua đó nâng cao ý thức trân trọng, bảo tồn di tích. Để phát triển khả năng quan sát đặc điểm địa chất, đoàn tiếp tục tham quan Trạm đèn Ba Làng An, khu vực miệng núi lửa và Gành Đá Đỏ.
Tìm hiểu các thành tạo đá núi lửa tại Ghành Đá Đỏ và miệng núi lửa – Đông Sơn. (Ảnh: Huỳnh Văn Truyền).
Không chỉ dừng lại ở việc quan sát cảnh quan, chuyến đi còn lồng ghép trải nghiệm văn hóa sinh hoạt sâu sắc khi đưa sinh viên đến nhà dân địa phương để cùng nấu ăn và dùng bữa trưa. Buổi chiều, hành trình khép lại bằng chuyến tham quan Làng Cổ Vật và Giếng Tiên, giúp sinh viên mở rộng hiểu biết về văn hóa, lịch sử địa phương, đồng thời tăng cường khả năng giao tiếp và làm việc nhóm.
Từ những trải nghiệm thực tế tại Vạn Tường và Đông Sơn, sinh viên cũng có cơ hội nhìn nhận rõ hơn các nguyên tắc phát triển du lịch bền vững. Theo chia sẻ của Trương Văn Tâm, bài học lớn nhất mà các bạn nhận được là việc tôn trọng tự nhiên và tri thức bản địa trong quá trình phát triển du lịch:
“Tôi nhận ra rằng giá trị cốt lõi của du lịch cộng đồng nằm ở sự nguyên bản và bền vững. Mỗi sản phẩm du lịch không chỉ được tạo nên từ cảnh quan mà còn từ những câu chuyện, ký ức và tri thức của cộng đồng địa phương. Việc lắng nghe và kể lại những câu chuyện ấy chính là cách làm gia tăng giá trị cho điểm đến.”
Kết thúc chương trình, đoàn giảng viên, sinh viên và cộng đồng địa phương đã cùng trao đổi, góp ý nhằm hoàn thiện chương trình trải nghiệm, đồng thời thảo luận về các định hướng phát triển lâu dài cho mô hình du lịch cộng đồng tại địa phương.
Theo đánh giá của TS. Nguyễn Phú Thắng, Vạn Tường và Đông Sơn sở hữu nhiều lợi thế để phát triển du lịch cộng đồng nhờ sự kết hợp giữa tài nguyên địa chất, sinh thái và chiều sâu văn hóa, lịch sử.
“Đây là nơi có sự giao thoa giữa di sản địa chất biển nguyên sơ và các giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc. Điểm sáng lớn nhất là sự chủ động của người dân thông qua các mô hình HTX du lịch cộng đồng. Tuy nhiên, nhiều tài nguyên hiện vẫn đang ở dạng tiềm năng. Nếu được khai thác phù hợp, đây sẽ là động lực quan trọng để cải thiện sinh kế và thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội, môi trường cho cộng đồng địa phương.”
Lưu lại kỷ niệm tại làng Cổ Vật, xã Đông Sơn – nổi tiếng là “làng lặn Hoàng Sa”, nơi còn được biết đến như một “kho báu” dưới đáy biển với vô số cổ vật và di tích từ những con tàu đắm từ nhiều thế kỷ trước. (Ảnh: Huỳnh Văn Truyền).
Chuyến thực địa 2 ngày 1 đêm tại Vạn Tường và Đông Sơn đã khép lại thành công, mang đến những bài học sinh động ngoài giảng đường. Thông qua việc trực tiếp tương tác với người dân, môi trường tự nhiên và các mô hình du lịch cộng đồng, sinh viên ngành Địa lí học (chuyên ngành Địa lí du lịch) đã tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm quý báu về quản lý tài nguyên, phát triển sản phẩm và tổ chức hoạt động du lịch theo hướng bền vững. Đây sẽ là nền tảng quan trọng giúp các cử nhân tương lai có cái nhìn thực tiễn, đa chiều hơn trong hành trình đồng hành cùng cộng đồng và phát triển du lịch có trách nhiệm.
Phú Thắng