Tại Hội thảo “AI và giáo dục: Bảo vệ trẻ em trước làn sóng AI – Cùng con học và làm chủ AI”, các chuyên gia Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng (UED) đã chia sẻ nhiều góc nhìn khoa học, thực tiễn về ứng dụng AI trong giáo dục. Đồng thời, đề xuất những giải pháp giúp trẻ em làm chủ công nghệ, bảo vệ bản thân và phát triển năng lực số trong thời đại AI.
Ngày 03/10/2026, UBND phường Sơn Trà chủ trì, phối hợp với các đơn vị tổ chức Lễ hội Đổi mới sáng tạo Sơn Trà 2026 với chủ đề “Công nghệ toàn cầu hội ngộ phong cách sống địa phương”.
Với vai trò là đơn vị đối tác, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng đã đồng hành cùng Lễ hội thông qua nhiều hoạt động chuyên môn, tư vấn và trưng bày sản phẩm đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, nhóm chuyên gia của Trường đã chủ trì xây dựng nội dung chuyên môn và tham gia báo cáo, chia sẻ tại Hội thảo “AI và giáo dục: Bảo vệ trẻ em trước làn sóng AI – Cùng con học và làm chủ AI”.
PGS.TS. Nguyễn Văn Hiếu, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng (ngoài cùng bên phải) cùng các đại biểu bấm nút khai mạc Lễ hội Đổi mới sáng tạo Sơn Trà 2026. (Ảnh do BTC cung cấp).
AI cần trở thành “người hỗ trợ học tập”, không phải “người học thay”
Hội thảo “AI và giáo dục: Bảo vệ trẻ em trước làn sóng AI – Cùng con học và làm chủ AI” có sự tham gia của đông đảo cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên, phụ huynh và học sinh, đồng thời được livestream trực tiếp trên các kênh truyền thông, mạng xã hội.
Tại Hội thảo, nhóm chuyên gia UED gồm: TS. Đinh Thị Thu Hằng, giảng viên Khoa Giáo dục Tiểu học – Mầm non (chủ trì Hội thảo), ThS. Nguyễn Thị Diệu Hà, giảng viên Khoa Giáo dục Tiểu học – Mầm non (dẫn chương trình) và các diễn giả gồm: TS. Ngô Thị Hoàng Vân, Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Hỗ trợ khởi nghiệp UED; PGS.TS. Trần Văn Hưng, Trưởng nhóm nghiên cứu Đổi mới sáng tạo và Công nghệ Giáo dục số UED, trưởng ngành Công nghệ Giáo dục, Khoa Toán – Tin; TS. Lê Thị Duyên, Trưởng ngành Giáo dục học, Khoa Tâm lý – Giáo dục – Công tác xã hội. Từ các góc nhìn khoa học, thực tiễn trong việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục, chuyên gia, nhà khoa học UED đã đề xuất các giải pháp giúp trẻ em làm chủ công nghệ, bảo vệ bản thân và phát triển năng lực số trong thời đại AI.
Nhóm chuyên gia của Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng nhận hoa tri ân từ đại diện lãnh đạo phường Sơn Trà. Ảnh do BTC cung cấp.
Theo TS. Đinh Thị Thu Hằng, hội thảo diễn ra trong bối cảnh phường Sơn Trà đang triển khai Đề án nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện gắn với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và bản sắc văn hóa con người Sơn Trà giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Trong tiến trình đó, phát triển năng lực số và năng lực AI được xem là một trong những yêu cầu quan trọng đối với nhà trường, giáo viên, phụ huynh và học sinh. Đây cũng là lần đầu tiên thầy cô, phụ huynh và học sinh cùng ngồi lại trong một không gian đối thoại để chia sẻ những tâm tư, trăn trở và góc nhìn của mình về việc sử dụng AI. Điều này là thật sự cần thiết, bởi chỉ khi các bên lắng nghe và thấu hiểu những gì người khác đang trải qua, mới có thể tìm ra những giải pháp chung nhằm sử dụng AI một cách an toàn, có trách nhiệm và công bằng.
TS. Đinh Thị Thu Hằng phát biểu tại Hội thảo. Ảnh do BTC cung cấp.
Trình bày các chuyên đề: “Hiểu AI để sử dụng đúng trong giáo dục”, “An toàn và quyền riêng tư của trẻ em trong thời đại AI” và “Cha mẹ đồng hành cùng con học và làm chủ AI”, TS. Ngô Thị Hoàng Vân cho rằng, điều quan trọng hiện nay không phải là đặt câu hỏi có nên cho trẻ sử dụng AI hay không, mà là giúp trẻ sử dụng AI đúng mục đích cũng như trả lời câu hỏi “con đang dùng AI để học hay để khỏi phải học”.
TS. Ngô Thị Hoàng Vân trình bày các chuyên đề về AI trong giáo dục và bảo vệ trẻ em trong thời đại số. Ảnh do BTC cung cấp.
Từ những phân tích về cách thức vận hành của AI tạo sinh, TS. Ngô Thị Hoàng Vân chỉ ra: AI có thể hỗ trợ học sinh giải thích khái niệm, gợi ý ý tưởng, mở rộng góc nhìn hay cá nhân hóa việc học. Tuy nhiên, AI cũng tồn tại nhiều giới hạn như đưa ra thông tin sai lệch, thiếu ngữ cảnh hoặc có thể tạo ra những nội dung nghe rất thuyết phục nhưng chưa được kiểm chứng. Vì vậy, người học cần được rèn luyện năng lực phản biện, kỹ năng kiểm chứng thông tin và ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân khi sử dụng các nền tảng AI.
Từ góc độ gia đình, TS. Ngô Thị Hoàng Vân khuyến nghị phụ huynh chuyển từ tư duy “kiểm soát thiết bị” sang “đồng hành cùng tư duy của con”, thường xuyên đối thoại với trẻ về trải nghiệm số, đồng thời xây dựng các nguyên tắc sử dụng AI trong gia đình theo hướng giáo dục và tôn trọng sự phát triển của trẻ.
PGS.TS. Trần Văn Hưng, Trưởng ngành Sư phạm Tin học cho rằng việc đưa AI vào giáo dục cần được thực hiện trên nguyên tắc lấy con người làm trung tâm, đảm bảo đạo đức, an toàn dữ liệu và phù hợp với từng độ tuổi người học.
PGS.TS. Trần Văn Hưng nhấn mạnh nguyên tắc lấy con người làm trung tâm trong ứng dụng AI vào giáo dục. Ảnh do BTC cung cấp.
Trong phần trình bày chuyên đề về xây dựng môi trường sử dụng AI an toàn và có trách nhiệm trong nhà trường, PGS.TS. Trần Văn Hưng đã đề xuất mô hình “ba vùng sử dụng AI” trong nhà trường gồm: vùng xanh (được phép sử dụng), vùng vàng (sử dụng có điều kiện và dưới sự giám sát của giáo viên) và vùng đỏ (không được phép sử dụng). Theo PGS.TS. Trần Văn Hưng, AI có thể hỗ trợ gợi ý, giải thích, sáng tạo ý tưởng hay cải thiện sản phẩm học tập, nhưng không được thay thế hoàn toàn vai trò tư duy và trách nhiệm của người học.
“Mục tiêu cuối cùng không phải là nhà trường có sử dụng AI hay không, mà là giúp học sinh biết sử dụng AI hiệu quả, an toàn, có trách nhiệm và có đạo đức”, PGS.TS. Trần Văn Hưng nhấn mạnh.
Đồng hành để trẻ làm chủ công nghệ và phát triển khỏe mạnh trong môi trường số
Từ góc độ tâm lý học giáo dục, TS. Lê Thị Duyên tập trung phân tích những tác động của AI và môi trường số đối với sức khỏe tinh thần của trẻ em.
Theo TS. Lê Thị Duyên, nếu trước đây xã hội quan tâm đến nguy cơ trẻ nghiện màn hình hay mạng xã hội thì hiện nay đã xuất hiện thêm những thách thức mới như sự phụ thuộc cảm xúc vào AI, nguy cơ bị thao túng thông tin, lừa đảo số, nội dung giả mạo, bắt nạt trực tuyến hay các vấn đề liên quan đến sức khỏe tâm thần.
TS. Lê Thị Duyên nhấn mạnh vai trò của gia đình và nhà trường trong việc đồng hành cùng trẻ trên môi trường số. Ảnh do BTC cung cấp.
TS. Lê Thị Duyên cho rằng, sức khỏe số không chỉ là việc kiểm soát thời gian sử dụng công nghệ mà còn bao gồm khả năng tự bảo vệ bản thân, quản lý cảm xúc, duy trì các mối quan hệ xã hội thực, phát triển tư duy phản biện và sử dụng AI một cách chủ động, có trách nhiệm. Gia đình và nhà trường cần sớm nhận diện những dấu hiệu bất thường để có sự hỗ trợ phù hợp cho trẻ trước các tác động ngày càng mạnh mẽ của môi trường số.
Từ những câu hỏi thực tiễn đến giải pháp sử dụng AI có trách nhiệm
Điểm nhấn của hội thảo là phiên tọa đàm mở giữa các chuyên gia UED với phụ huynh, giáo viên và học sinh xoay quanh những vấn đề đang được xã hội đặc biệt quan tâm khi AI ngày càng hiện diện sâu rộng trong đời sống và giáo dục.
Trước băn khoăn của nhiều phụ huynh về việc liệu học sinh sử dụng ChatGPT và các công cụ AI trong học tập có làm giảm khả năng tư duy hay không, TS. Ngô Thị Hoàng Vân một lần nữa nhấn mạnh, điều quan trọng không nằm ở việc cấm hay cho phép sử dụng AI, mà là cách sử dụng. Theo TS. Ngô Thị Hoàng Vân, AI có thể là công cụ hỗ trợ hiệu quả nếu được dùng để gợi ý ý tưởng, mở rộng góc nhìn, giải thích kiến thức hoặc phản hồi sản phẩm học tập. Tuy nhiên, nếu học sinh sử dụng AI để làm thay toàn bộ quá trình suy nghĩ, phân tích và ra quyết định thì sẽ làm suy giảm năng lực học tập thực chất. “Điều cần dạy cho trẻ không phải là cách lấy đáp án từ AI, mà là cách đặt câu hỏi đúng, biết kiểm chứng và biết chịu trách nhiệm với sản phẩm cuối cùng của mình” – TS. Ngô Thị Hoàng Vân nhấn mạnh.
Các giảng viên UED tại Hội thảo “AI và giáo dục: Bảo vệ trẻ em trước làn sóng AI – Cùng con học và làm chủ AI”. Ảnh do BTC cung cấp.
Trả lời câu hỏi về việc bảo vệ trẻ trước những rủi ro trên môi trường số, TS. Lê Thị Duyên cho rằng, điều trẻ cần không chỉ là các phần mềm giám sát mà còn là một môi trường đối thoại cởi mở để có thể chia sẻ khi gặp phải những tình huống như lừa đảo, bắt nạt trực tuyến, giả mạo hình ảnh hoặc tiếp xúc với nội dung không phù hợp. TS. Lê Thị Duyên khuyến nghị, phụ huynh cần thường xuyên trò chuyện với con về AI và môi trường số, giúp trẻ hiểu rằng công nghệ là công cụ hỗ trợ chứ không phải nơi thay thế hoàn toàn các mối quan hệ và tương tác thực tế.
Một số giáo viên đặt câu hỏi về việc làm thế nào để quản lý việc sử dụng AI trong nhà trường, PGS.TS. Trần Văn Hưng cho rằng, cần xây dựng các quy định rõ ràng về phạm vi sử dụng AI trong từng hoạt động học tập và đánh giá. Đặc biệt, việc thiết kế các nhiệm vụ học tập cần chú trọng đến quá trình trải nghiệm, khả năng trình bày quan điểm cá nhân, giải quyết vấn đề thực tiễn và sản phẩm mang dấu ấn riêng của người học. Đây cũng là cách giúp học sinh phát huy giá trị của AI mà vẫn duy trì được năng lực tư duy độc lập và tính trung thực trong học tập.
Bổ sung góc nhìn từ lĩnh vực giáo dục học, TS. Đinh Thị Thu Hằng, giảng viên Khoa Giáo dục Tiểu học – Mầm non cho rằng, khi công nghệ và AI phát triển mạnh mẽ, giáo dục càng cần quay trở về những giá trị cốt lõi của sự học. Tri thức chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành hành động, trải nghiệm và sự thay đổi của mỗi cá nhân.
Chia sẻ với phụ huynh và giáo viên tại hội thảo, TS. Đinh Thị Thu Hằng nhấn mạnh: “Điều mình biết chưa chắc làm mình thay đổi, nhưng điều mình hành động sẽ làm mình thay đổi”. AI có thể giúp con người tiếp cận thông tin nhanh chóng, song không thể thay thế trải nghiệm thực tế, quá trình thực hành và sự trưởng thành được hình thành từ những việc làm cụ thể của mỗi người. Từ đó, TS. Đinh Thị Thu Hằng cho rằng, cả gia đình và nhà trường cần tạo nhiều cơ hội để trẻ được trải nghiệm, thực hành và chủ động khám phá thay vì chỉ tiếp nhận thông tin. TS. Đinh Thị Thu Hằng dẫn lại thông điệp giáo dục quen thuộc: “Trẻ nhìn có thể quên, trẻ thấy có thể nhớ, nhưng khi trẻ tự làm, những giá trị ấy sẽ được khắc sâu.”
Đặc biệt, trước những lo ngại về việc AI có thể thay thế vai trò của con người, TS. Đinh Thị Thu Hằng cho rằng điều làm nên sự khác biệt của giáo dục không nằm ở công nghệ mà ở các mối quan hệ giữa con người với con người. Dù AI ngày càng thông minh nhưng không thể thay thế sự đồng hành, sẻ chia và kết nối cảm xúc giữa cha mẹ với con cái, giữa thầy cô với học sinh. Đó chính là nền tảng quan trọng giúp trẻ phát triển toàn diện trong thời đại số.
Nhiều học sinh tham gia chương trình cũng bày tỏ sự quan tâm đến việc lựa chọn công cụ AI phù hợp và sử dụng AI như thế nào để hỗ trợ học tập hiệu quả. Các chuyên gia UED thống nhất rằng AI sẽ trở thành một năng lực nền tảng của công dân trong tương lai. Vì vậy, thay vì né tránh công nghệ, học sinh cần được trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ đúng đắn để biết sử dụng AI một cách thông minh, có trách nhiệm, an toàn và tuân thủ các nguyên tắc đạo đức số.
Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm sau Hội thảo. Ảnh do BTC cung cấp.
Thông qua các chuyên đề và hoạt động trao đổi tại hội thảo, các giảng viên, nhà khoa học UED đã góp phần lan tỏa cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo; đồng thời khẳng định vai trò đồng hành của gia đình, nhà trường và xã hội trong việc trang bị năng lực số, năng lực AI và kỹ năng công dân số cho thế hệ trẻ.
Gian hàng triển lãm của Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng tại Lễ hội Đổi mới sáng tạo Sơn Trà 2026. Ảnh do BTC cung cấp.
Cũng tại Lễ hội Đổi mới sáng tạo Sơn Trà 2026, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng đã giới thiệu các dự án công nghệ tiêu biểu của sinh viên như HomeCare AI -hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi và FairInsight – trợ lý pháp luật AI. Đây đều là những sản phẩm khởi nghiệp đổi mới sáng tạo từng đạt thành tích cao tại các cuộc thi trong và ngoài nhà trường, được giới chuyên môn đánh giá cao về tính ứng dụng và tiềm năng phát triển trong thực tiễn.
Bích Thủy