Sáng ngày 23/6, tại Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng, Văn phòng hợp tác Hội Động vật học Frankfurt và Khoa Sinh – Nông nghiệp – Môi trường đã tổ chức nghiệm thu các đề tài thuộc Quỹ Hỗ trợ Sinh viên Nghiên cứu Khoa học năm 2025 do Hội Động vật học Frankfurt tài trợ.
Từ các đề cương nghiên cứu đăng ký ban đầu, 5 đề tài xuất sắc được chọn hỗ trợ kinh phí và đã trải qua một năm triển khai. Các đề tài trải rộng trên nhiều lĩnh vực như công nghệ sinh học, hóa dược, tài nguyên môi trường và viễn thám, nhưng cùng chung định hướng gắn với Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cao nguyên Kon Hà Nừng – khu vực có giá trị đa dạng sinh học đặc biệt quan trọng của Việt Nam.
Phát biểu tại buổi nghiệm thu, PGS.TS Trịnh Đăng Mậu, Trưởng khoa Sinh – Nông nghiệp – Môi trường, thành viên Hội đồng phản biện đánh giá cao tinh thần và năng lực của các nhóm nghiên cứu. PGS.TS Trịnh Đăng Mậu cho biết, “các đề tài năm nay không còn đơn thuần là những bước đầu “tập làm nghiên cứu”, mà đã thể hiện sự trưởng thành rõ nét về tư duy khoa học, khả năng kết nối giữa khảo sát thực địa và nghiên cứu trong phòng thí nghiệm”. Nhiều nhóm sinh viên đã chủ động tiếp cận phương pháp hiện đại, định hướng nghiên cứu vào giải quyết các vấn đề thực tiễn của địa phương, qua đó cho thấy tín hiệu tích cực về năng lực nghiên cứu của thế hệ trẻ.
Sinh viên báo cáo đề tài trước Hội đồng phản biện.
Một trong những đề tài tạo ấn tượng mạnh với hội đồng phản biện là nghiên cứu về tiềm năng sinh khối và tích tụ carbon rừng tự nhiên tại Vườn quốc gia Kon Ka Kinh của nhóm sinh viên ngành Quản lý tài nguyên và môi trường.
Bằng cách kết hợp dữ liệu vệ tinh Sentinel, LiDAR không gian ICESat-2 và các thuật toán học máy tiên tiến trên nền tảng Google Earth Engine, nhóm đã xây dựng thành công bản đồ sinh khối và trữ lượng carbon cho hơn 42.000 ha rừng tự nhiên của Vườn quốc gia Kon Ka Kinh.
Kết quả cho thấy hơn 80% diện tích rừng đang lưu giữ lượng sinh khối và carbon rất cao – một tín hiệu tích cực cho thấy các cánh rừng của Kon Hà Nừng vẫn đang đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thụ khí nhà kính và ứng phó với biến đổi khí hậu.
Theo đánh giá của PGS.TS Viên Ngọc Nam (chuyên gia, giảng viên cao cấp Lâm nghiệp tại Đại học Nông Lâm TP.HCM) phản biện 1 đề tài, đánh giá đây là lĩnh vực tương đối mới, Đề tài cũng công phu, Sáng tạo trong việc nội suy ngược đường kính ngang ngực (DBH) từ chiều cao tán (ICESat-2) để giải quyết bài toán “bão hòa phổ” của ảnh quang học truyền thống. Kết quả trực tiếp hỗ trợ lộ trình thương mại hóa tín chỉ carbon rừng của tỉnh Gia Lai giai đoạn 2025-2030. Mặc dù đề tài còn một số hạn chế như số lượng mẫu ô đo đếm còn ít nhưng cũng định hướng việc sử dụng viễn thám và học máy trong việc tính toán trữ lượng carbon rừng sẽ góp phần theo dõi giám sát carbon rừng mà không phải đo đếm ngoài thực địa.
Đại diện Hội Động vật học Frankfurt trao giấy chứng nhận cho các nhóm sinh viên thực hiện đề tài.
Không chỉ tập trung vào nghiên cứu cơ bản, chương trình năm nay còn ghi nhận những hướng nghiên cứu gắn với phát triển sinh kế cộng đồng.
Đề tài chế biến bột hòa tan từ Sâm đá Kbang của nhóm Nguyễn Thành Nam và Trần Nguyễn Hoàng Thiện đã cho thấy tiềm năng ứng dụng thực tiễn rất lớn. Nghiên cứu xác định trong thân rễ Sâm đá chứa nhiều hợp chất thuộc nhóm terpene và phytosterol, đồng thời có khả năng kháng khuẩn mạnh đối với vi khuẩn Gram dương.
Quan trọng hơn, việc phát triển sản phẩm bột hòa tan có thể góp phần giải quyết bài toán bảo quản và vận chuyển nguyên liệu – một trong những khó khăn lớn hiện nay đối với người dân vùng đệm Vườn quốc gia Kon Ka Kinh. Nếu tiếp tục được nghiên cứu và hoàn thiện, đây có thể trở thành một sản phẩm đặc trưng mang thương hiệu địa phương, góp phần nâng cao giá trị kinh tế của nguồn dược liệu bản địa.
Điều đáng quý nhất của các đề tài nghiên cứu được triển khai không chỉ nằm ở những số liệu, bản đồ hay quy trình kỹ thuật được tạo ra. Giá trị lớn hơn chính là việc những sinh viên còn đang ngồi trên giảng đường đã được tiếp cận với các vấn đề thực tiễn của bảo tồn thiên nhiên, được học cách đặt câu hỏi khoa học và tìm kiếm lời giải cho những thách thức của địa phương. Chia sẻ về quá trình thực hiện đề tài, sinh viên Trần Thanh Hiếu, thành viên nhóm thực hiện đề tài “Nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật mã vạch DNA phục vụ công tác định danh loài sâm khoẻ Kbang” cho biết, nhóm đã có cơ hội nâng cao kiến thức chuyên môn, rèn luyện kỹ năng nghiên cứu và hiểu rõ hơn về ý nghĩa của công tác bảo tồn thiên nhiên. Từ đó, cũng nâng cao nhận thức về trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc bảo vệ các loài động thực vật hoang dã và hệ sinh thái tự nhiên tại Việt Nam. Đồng thời, những chuyến khảo sát thực địa trong điều kiện khó khăn đã trở thành trải nghiệm đáng nhớ, góp phần nuôi dưỡng đam mê và định hướng con đường nghiên cứu lâu dài của mỗi thành viên trong nhóm.
Từ những mẫu lá Sâm Khỏe trong rừng sâu, những ô tiêu chuẩn giữa đại ngàn Kon Ka Kinh hay những thí nghiệm kéo dài trong phòng nghiên cứu, các bạn sinh viên đã chứng minh rằng khoa học không phải điều gì xa vời. Khoa học có thể bắt đầu từ sự tò mò, được nuôi dưỡng bằng đam mê và lớn lên từ tình yêu dành cho quê hương, thiên nhiên nơi mình đang sống.
Kon Hà Nừng hôm nay không chỉ là một vùng đất giàu đa dạng sinh học. Nơi đây đang dần trở thành một “phòng thí nghiệm sống” cho các nhà khoa học trẻ, nơi những ý tưởng nghiên cứu được chắp cánh và những giải pháp cho tương lai xanh được hình thành.
Những kết quả đạt được từ các đề tài nghiên cứu của sinh viên một lần nữa khẳng định hiệu quả của sự gắn kết giữa nhà trường và các đơn vị bảo tồn trong đào tạo và nghiên cứu. Năm 2025 cũng là năm thứ 15 Quỹ Hỗ trợ Sinh viên Nghiên cứu Khoa học của Hội Động vật học Frankfurt đồng hành cùng sinh viên UED. Quỹ không chỉ hỗ trợ về kinh phí mà còn mở ra nhiều cơ hội để các bạn trẻ nuôi dưỡng đam mê nghiên cứu, phát triển năng lực khoa học và đóng góp thiết thực cho công tác bảo tồn đa dạng sinh học. Từ những đề tài hôm nay, những hướng đi mới cho khoa học và phát triển bền vững đang dần được hình thành, góp phần gìn giữ và phát huy giá trị của hệ sinh thái Kon Hà Nừng trong tương lai.
Bích Thủy