Ngày 09/4, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng (UED) có buổi làm việc với Đại diện tổ chức Frankfurt Zoological Society tại Việt Nam (FZS) và Ban thư ký Khu Dự trữ sinh quyển thế giới (DTSQTG) Cao nguyên Kon Hà Nừng nhằm trao đổi dự án phát triển khoa học công nghệ khu vực Khu DTSQTG Cao nguyên Kon Hà Nừng.
Tham dự buổi làm việc, về phía Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng (UED) có PGS.TS. Võ Văn Minh, Hiệu trưởng Nhà trường; PGS.TS. Nguyễn Văn Hiếu, Phó Hiệu trưởng cùng đại diện lãnh đạo Phòng Khoa học – Công nghệ thông tin – Hợp tác quốc tế, Khoa Sinh – Nông nghiệp – Môi trường và các giảng viên, nhà khoa học thuộc các nhóm nghiên cứu.
Đại diện FZS, có sự tham dự của TS. Hà Thăng Long, Trưởng Đại diện và các thành viên tổ chức. Đại diện Ban thư ký Khu DTSQTG Kon Hà Nừng có các thành viên là lãnh đạo Hạt Kiểm lâm khu vực Kbang, lãnh đạo Hạt Kiểm lâm khu vực Mang Yang và đại diện Chi cục Kiểm lâm tỉnh Gia Lai.
Buổi làm việc diễn ra tại Phòng họp Hài Hòa, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng.
Tại buổi làm việc, các bên đã trao đổi cụ thể về định hướng xây dựng và triển khai các dự án khoa học công nghệ phục vụ bảo tồn và phát triển bền vững Khu DTSQTG Cao nguyên Kon Hà Nừng. Đại diện Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng cho biết, tháng 10/2024, Nhà trường đã ký kết hợp tác với Ban Quản lý Khu DTSQTG Cao nguyên Kon Hà Nừng, qua đó mở ra hành lang pháp lý và học thuật cho các hoạt động nghiên cứu dài hạn tại khu vực.
PGS.TS. Võ Văn Minh, Hiệu trưởng Nhà trường phát biểu tại buổi làm việc.
Trên cơ sở thỏa thuận hợp tác, thời gian qua UED đã triển khai nhiều hoạt động nghiên cứu và khảo sát thực tế tại Kon Hà Nừng, tập trung vào các lĩnh vực bảo tồn đa dạng sinh học, công nghệ sinh học và phát triển sinh kế gắn với tài nguyên bản địa. Các nhóm nghiên cứu của Nhà trường đã tiến hành nghiên cứu một số loài dược liệu bản địa có giá trị cao như sâm đá Kbang và sâm khỏe, làm rõ thành phần hóa học, hoạt tính sinh học, đa dạng di truyền và khả năng nhân giống nhằm phục vụ bảo tồn và phát triển bền vững. Cùng với đó là các hoạt động khảo sát, xây dựng dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý tài nguyên, hỗ trợ xây dựng định hướng phát triển Khu Dự trữ sinh quyển giai đoạn 2026–2030 phù hợp với khuyến nghị của Chương trình Con người và Sinh quyển của UNESCO.
Từ trái sáng: PGS.TS. Trịnh Đăng Mậu; PGS.TS. Nguyễn Minh Lý trình bày các hoạt động hợp tác giữa UED và BQL Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Cao nguyên Kon Hà Nừng.
ThS. Nguyễn Thị Kim Yến thông tin về các hoạt động bảo tồn thiên nhiên của tổ chức FZS tại khu DTSQTG cao nguyên Kon Hà Nừng.
Trong khuôn khổ buổi làm việc, đại diện Ban thư ký Khu DTSQTG Cao nguyên Kon Hà Nừng đã báo cáo Định hướng phát triển Khu DTSQTG Cao nguyên Kon Hà Nừng giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2050. Định hướng này được xây dựng trên cơ sở Quyết định số 1903/QĐ-UBND của UBND tỉnh Gia Lai và có sự rà soát, điều chỉnh để phù hợp với Kế hoạch hành động Chiến lược Hàng Châu 2026–2035 của Chương trình Con người và Sinh quyển UNESCO.
Theo báo cáo, giai đoạn 2026–2030, Khu DTSQTG Cao nguyên Kon Hà Nừng tập trung triển khai 5 nhóm hoạt động trọng tâm gồm bảo tồn đa dạng sinh học và hệ sinh thái; phát triển sinh kế bền vững và kinh tế sinh thái; nghiên cứu khoa học, giáo dục và chia sẻ tri thức; quản trị, thể chế và giám sát tổng hợp; truyền thông, quảng bá và hợp tác quốc tế. Các nhóm hoạt động này hướng tới mục tiêu hài hòa giữa bảo tồn thiên nhiên với phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời nâng cao vai trò của cộng đồng trong quản lý và gìn giữ tài nguyên.
Tổng kinh phí thực hiện giai đoạn 2026–2030 dự kiến hơn 98 tỷ đồng, trong đó nguồn xã hội hóa chiếm tỷ trọng lớn, bên cạnh ngân sách nhà nước, nguồn khoa học và công nghệ, viện trợ không hoàn lại và hợp tác quốc tế, trong đó có sự đồng hành của tổ chức FZS. Việc đa dạng hóa nguồn lực được xác định là yếu tố then chốt nhằm bảo đảm tính bền vững và hiệu quả trong triển khai các chương trình, dự án tại khu dự trữ.
Bà Nguyễn Thị Kiều, thành viên Ban thư ký Khu DTSQTG Cao nguyên Kon Hà Nừng.
Bà Nguyễn Thị Kiều, thành viên Ban thư ký, đại diện Chi cục Kiểm lâm tỉnh Gia Lai nhấn mạnh, việc tìm kiếm và huy động các nguồn lực là yếu tố then chốt để các dự án bảo tồn và phát triển bền vững tại Kon Hà Nừng có thể triển khai hiệu quả. Theo bà, ngoài nguồn ngân sách nhà nước, cần đẩy mạnh kết nối với các cơ sở nghiên cứu, các trường đại học và các tổ chức quốc tế nhằm tạo ra sự đồng hành lâu dài, từ đó nâng cao năng lực quản lý và bảo vệ rừng tại địa phương.
Thảo luận tại buổi làm việc, các đại biểu tập trung làm rõ những vấn đề cốt lõi trong quá trình triển khai dự án, đặc biệt là bài toán nguồn lực, phương thức huy động sự tham gia của các bên liên quan và giá trị thực tiễn mà các dự án khoa học công nghệ có thể mang lại cho cộng đồng địa phương. Nhiều ý kiến cho rằng, các hoạt động nghiên cứu cần được thiết kế theo hướng gắn với nhu cầu quản lý thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả bảo tồn, đồng thời tạo sinh kế bền vững cho người dân sinh sống trong khu vực khu dự trữ.
Anh Châu Bảo Duy, Phó Trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Kbang.
Từ góc nhìn của lực lượng làm việc trực tiếp tại địa bàn, anh Châu Bảo Duy, Phó Trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực Kbang, người có nhiều năm sinh sống và gắn bó với Khu Dự trữ sinh quyển Cao nguyên Kon Hà Nừng đề xuất, cần sớm nghiên cứu xây dựng các ứng dụng quản lý tích hợp công nghệ số nhằm hỗ trợ cho công tác theo dõi tài nguyên rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và quản lý hoạt động du lịch sinh thái trong khu dự trữ. Bên cạnh đó, anh cũng bày tỏ mong muốn Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng hỗ trợ Ban Quản lý các chương trình tập huấn về kỹ năng truyền thông, giúp nâng cao năng lực tuyên truyền, lan tỏa thông tin và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo tồn thiên nhiên.
TS. Hà Thăng Long, Trưởng Đại diện FZS tại Việt Nam.
Phát biểu trong phần thảo luận, TS. Hà Thăng Long, Trưởng Đại diện FZS tại Việt Nam nhấn mạnh rằng, các dự án khoa học công nghệ cần đặt lợi ích của cộng đồng địa phương làm trung tâm. Chỉ khi người dân được hưởng lợi ích thiết thực từ công tác bảo tồn và cùng tham gia, đồng hành một cách bền vững thì mới đủ sức thuyết phục và thu hút các nguồn lực đầu tư, tài trợ trong dài hạn. TS. Hà Thăng Long cho rằng, điều quan trọng không chỉ là triển khai những hoạt động gì, mà là các hoạt động đó sẽ tạo ra những thay đổi cụ thể nào cho cộng đồng và hệ sinh thái.
Bên cạnh đó, các giảng viên, nhà nghiên cứu của Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng cũng chia sẻ kinh nghiệm triển khai các dự án phát triển sinh kế cho cộng đồng tại các khu dự trữ sinh quyển và vùng sinh thái nhạy cảm. Các mô hình nghiên cứu gắn với bảo tồn dược liệu bản địa, phát triển du lịch sinh thái cộng đồng, chuyển giao kỹ thuật nông nghiệp và công nghệ sinh học đã và đang được UED triển khai tại nhiều địa phương được giới thiệu như những kinh nghiệm thực tiễn có thể vận dụng cho Kon Hà Nừng, góp phần vừa bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, vừa nâng cao thu nhập, cải thiện sinh kế và tăng cường vai trò của cộng đồng địa phương trong quản lý, bảo vệ khu dự trữ sinh quyển.
Từ trái sáng: TS. Tống Thị Hải Hạnh, TS. Chu Mạnh Trinh (Khoa Sinh – Nông nghiệp – Môi trường) và TS. Nguyễn Thu Trang (Khoa Ngữ văn – Truyền thông) chia sẻ tại buổi làm việc.
Buổi làm việc là dịp để các bên cùng nhìn lại những kết quả hợp tác bước đầu giữa UED và Khu Dự trữ sinh quyển Cao nguyên Kon Hà Nừng, đồng thời thống nhất các định hướng phối hợp trong thời gian tới, hướng đến mục tiêu gắn nghiên cứu khoa học, công nghệ với bảo tồn, phát triển bền vững và nâng cao vai trò của cộng đồng trong quản lý, gìn giữ giá trị đa dạng sinh học của khu dự trữ.
Nhân dịp này, các đại biểu cũng đến tham quan trực tiếp các phòng thí nghiệm, cơ sở vật chất của Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng và tham quan các mô hình phát triển du lịch cộng đồng, kinh tế xanh và phát triển sinh kế tại xã Hòa Bắc, thành phố Đà Nẵng.
Bích Thủy