Từ những câu hỏi còn bỏ ngỏ đến giải thưởng ở cấp Bộ, hành trình nghiên cứu khoa học của nhóm sinh viên ngành Sư phạm Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm – ĐHĐN, là câu chuyện về sự kiên trì và trưởng thành. Với các thành viên, giá trị của nghiên cứu không chỉ nằm ở những giải thưởng mà còn ở việc dám bắt đầu từ những điều chưa biết.
Nhóm nghiên cứu Folklore gồm năm sinh viên ngành Sư phạm Ngữ văn, lớp 23SNV1, khóa 2023–2027, thuộc Khoa Ngữ văn – Truyền thông, gồm Trần Văn Khánh Dương, Vũ Minh Huyền, Trần Thành Tài, Dương Vũ Như Quỳnh và Bùi Thị Phương Thảo. Trong hai năm thực hiện các công trình, nhóm nhận được sự hướng dẫn của TS. Đàm Nghĩa Hiếu.
Các thành viên nhóm nghiên cứu
Năm học 2024–2025, nhóm thực hiện đề tài “Digital Folklore: Nghiên cứu trường hợp truyền thuyết dân gian đương đại qua tác phẩm điện ảnh Chuyện ma gần nhà”, đạt giải Ba Hội nghị Sinh viên nghiên cứu khoa học cấp Khoa năm 2025. Tiếp đó, với đề tài “Ký ức tập thể và Folklore đương đại: Nghiên cứu trường hợp truyền thuyết hậu chiến tại thành phố Đà Nẵng”, triển khai từ tháng 12/2024 đến tháng 5/2026, nhóm lần lượt đạt giải Nhất cấp Khoa, giải Nhất cấp Trường, giải Nhì cấp Đại học Đà Nẵng và giải Ba Giải thưởng Khoa học và Công nghệ dành cho sinh viên trong các cơ sở giáo dục đại học năm 2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Sau những thành tích ấy là một hành trình không ngừng học hỏi và hoàn thiện từng ngày.
Những bước chân đầu tiên
Cơ duyên đưa nhóm đến với nghiên cứu khoa học (NCKH) bắt đầu từ những câu hỏi gần gũi với ngành học. Là sinh viên ngành Sư phạm Ngữ văn, các thành viên dần quan tâm đến văn học dân gian và tò mò về cách những câu chuyện xưa tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, từ phim ảnh đến môi trường số. Sự tò mò ấy trở thành điểm khởi đầu cho đề tài “Digital Folklore: Nghiên cứu trường hợp truyền thuyết dân gian đương đại qua tác phẩm điện ảnh Chuyện ma gần nhà”.
Những bước chân đầu tiên không bao giờ dễ dàng. Khi vừa bắt tay vào nghiên cứu, nhóm không tránh khỏi những lúng túng trong việc tìm kiếm, chọn lọc tài liệu và xác định hướng tiếp cận phù hợp cho đề tài. Từ việc làm rõ các khái niệm lý thuyết, xây dựng cơ sở lập luận đến đối chiếu các nguồn tư liệu để bảo đảm tính thuyết phục của mỗi nhận định, tất cả đều là những điều các thành viên phải từng bước học hỏi.
Nhóm nghiên cứu thực hiện khảo sát
Sinh viên Trần Văn Khánh Dương, Trưởng nhóm nghiên cứu Folklore chia sẻ rằng khó khăn lớn nhất của nhóm không chỉ nằm ở kiến thức hay phương pháp nghiên cứu, mà còn ở cách làm việc cùng nhau. “Mỗi thành viên có cách suy nghĩ, cách tiếp cận vấn đề và tiến độ làm việc khác nhau, nên đôi khi nhóm mất khá nhiều thời gian để thống nhất hướng đi. Qua từng lần như vậy, chúng mình dần học cách lắng nghe nhau nhiều hơn và dần gắn bó hơn”, Dương nói.
Nhìn lại ngày đầu tham gia NCKH, sinh viên Vũ Minh Huyền, một thành viên nữ của nhóm nghiên cứu Folklore, thừa nhận bản thân từng nghĩ đây là công việc khó, nhiều lý thuyết và có lẽ chỉ dành cho những sinh viên thật xuất sắc. Thế nhưng, quá trình thực hiện các đề tài đã giúp Huyền nhận ra rằng nghiên cứu khoa học không đòi hỏi phải biết mọi thứ ngay từ đầu, mà cần sự kiên trì, tinh thần cầu thị và sẵn sàng học hỏi từ những điều chưa biết.
Đến nay, Huyền không còn quá e ngại trước những khó khăn, mà xem đó là cơ hội để học hỏi và hoàn thiện bản thân. “Mình vẫn thấy nghiên cứu khó, chỉ là không còn xem cái khó ấy như một cánh cửa đóng lại”, Huyền vui vẻ nói.
Huyền cho biết bản thân cũng hình thành thói quen không vội tin hoặc kết luận chỉ từ một nguồn thông tin. Khi tiếp nhận một nội dung, Huyền thường tự hỏi thông tin ấy đến từ đâu, có căn cứ nào khác để đối chiếu và liệu cách diễn giải của mình đã đủ thận trọng hay chưa. “Những trải nghiệm trong quá trình nghiên cứu còn giúp mình học cách lắng nghe, tôn trọng câu chuyện của người khác. Đồng thời, quá trình làm việc nhóm dạy mình biết tiếp nhận phản biện và thừa nhận khi bản thân chưa đúng”, Huyền chia sẻ.
Đề tài đầu tiên mang tên “Digital Folklore: Nghiên cứu trường hợp truyền thuyết dân gian đương đại qua tác phẩm điện ảnh Chuyện ma gần nhà” do nhóm thực hiện đã đạt giải Ba Hội nghị Sinh viên nghiên cứu khoa học cấp Khoa năm 2025.
Công trình đầu tay ấy là dấu mốc đáng nhớ, giúp nhóm nhìn rõ hơn những điều mình còn thiếu. Nhận rõ những thiếu sót, nhóm quyết tâm hoàn thiện và tiếp tục tìm kiếm câu trả lời cho những câu hỏi còn dang dở. Hành trình nghiên cứu khoa học của nhóm tiếp tục mở rộng với một đề tài mới, và với những dấu ấn đáng nhớ hơn.
Gian nan không hề nản
Tiếp nối đề tài đầu tay, nhóm tiếp tục nghiên cứu và đạt nhiều thành tích cao với đề tài “Ký ức tập thể và Folklore đương đại: Nghiên cứu trường hợp truyền thuyết hậu chiến tại thành phố Đà Nẵng”. Từ sự quan tâm đến cách những câu chuyện dân gian tiếp tục tồn tại trong đời sống đương đại, nhóm mở rộng hướng nghiên cứu sang những truyền thuyết hậu chiến được lưu truyền trong cộng đồng.
Nếu đề tài đầu tiên chủ yếu tiếp cận Folklore qua tác phẩm điện ảnh, công trình thứ hai đòi hỏi các thành viên đi sâu hơn vào thực tế, tìm hiểu những câu chuyện được kể lại qua ký ức và trải nghiệm của người dân. Đây cũng là bước chuyển từ việc nghiên cứu các biểu hiện Folklore trên sản phẩm văn hóa sang tìm hiểu sự hình thành, lưu truyền và biến đổi của chúng trong đời sống cộng đồng.
Bên cạnh công việc chuyên môn, nhóm còn phải sắp xếp lịch học, lịch điền dã và thời gian hoàn thiện báo cáo. Có những phần tưởng đã xong nhưng khi đối chiếu lại vẫn cần chỉnh sửa. Các thành viên cũng từng bất đồng trong quá trình làm việc, song qua trao đổi và sự hướng dẫn của thầy cô, các thành viên nhóm học cách bình tĩnh lắng nghe, làm rõ vấn đề và cùng tìm hướng giải quyết.
Sau gần một năm rưỡi triển khai, những nỗ lực của nhóm được ghi nhận qua nhiều giải thưởng: giải Nhất Hội nghị Sinh viên nghiên cứu khoa học cấp Khoa, giải Nhất cấp Trường, giải Nhì cấp Đại học Đà Nẵng. Đặc biệt, nhóm cũng xuất sắc đạt giải Ba Giải thưởng Khoa học và Công nghệ dành cho sinh viên trong các cơ sở giáo dục đại học năm 2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Với các thành viên, những kết quả ấy không chỉ là sự ghi nhận cho công trình, mà còn là động lực để tiếp tục theo đuổi con đường nghiên cứu.
“Những giải thưởng là niềm vui và sự ghi nhận cho nỗ lực của cả nhóm, nhưng điều quý giá hơn là chúng mình có thể cùng nhau hoàn thiện bản thân và trưởng thành cùng nhau. Đây sẽ là một hành trình vô cùng quý giá và đáng nhớ trong chặng đường sinh viên của nhóm”, Khánh Dương tâm sự.
Chưa bao giờ là muộn để bắt đầu
Từ những bỡ ngỡ trong lần đầu tiếp cận nghiên cứu khoa học đến những công trình được ghi nhận ở các cấp, hành trình của nhóm Folklore cho thấy sự trưởng thành không đến sau một sớm một chiều, mà được bồi đắp qua từng lần tìm tòi, tranh luận và sửa chữa. Những giải thưởng là dấu mốc đáng nhớ, nhưng điều còn lại sau mỗi đề tài còn là tư duy phản biện, tinh thần làm việc có trách nhiệm và sự kiên trì theo đuổi câu hỏi đến cùng.
Với Khánh Dương, nghiên cứu khoa học không phải là hành trình chỉ dành cho những sinh viên có thành tích nổi bật, mà có thể bắt đầu từ chính sự tò mò và mong muốn tìm hiểu sâu hơn về những điều gần gũi trong cuộc sống. “Mình tin rằng nghiên cứu khoa học không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều quá lớn lao. Chỉ cần có một câu hỏi đủ khiến mình tò mò và sẵn sàng theo đuổi đến cùng, mỗi sinh viên đều có thể bắt đầu hành trình của riêng mình”, Khánh Dương chia sẻ.
Trưởng thành hơn sau quá trình nghiên cứu
Còn với Minh Huyền, điều quan trọng là đừng để tâm lý e ngại trở thành lý do khiến bản thân bỏ lỡ cơ hội học hỏi. “Đừng chờ đến khi cảm thấy mình đủ giỏi mới bắt đầu. Hãy bắt đầu một cách nghiêm túc, rồi chính hành trình ấy sẽ dạy mình trưởng thành”, Minh Huyền nhấn mạnh.
Bởi đôi khi, giá trị lớn nhất của nghiên cứu khoa học không nằm ở việc một sinh viên đã đi được bao xa mà ở việc người ấy đã học được gì trên hành trình tìm kiếm câu trả lời. Mỗi câu hỏi được đặt ra, mỗi lần thử sức và cả những lần chưa đạt được kết quả như mong đợi đều có thể trở thành điểm khởi đầu cho sự trưởng thành.
Viết Nhung – Thế Hưng