Trong bối cảnh giáo dục đại học đang chuyển động nhanh chóng dưới tác động của khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, các cơ sở giáo dục đại học buộc phải đối diện với một câu hỏi mang tính chiến lược: lựa chọn an toàn trong hiện tại hay kiến tạo vị thế trong tương lai.
Thực tiễn cho thấy, không một tổ chức nào có thể duy trì vị trí nếu thiếu năng lực tự làm mới. UED cũng không nằm ngoài quy luật đó. Vì vậy, vấn đề cốt lõi không chỉ là chúng ta đang ở đâu, mà quan trọng hơn là chúng ta đang lựa chọn con đường phát triển nào và bằng cách nào để đi đến đích.
Một góc khuôn viên UED. (Ảnh: Đồng Thế Hưng).
Nhận thức nền tảng: Không thay đổi, sẽ bị thay thế
Một tổ chức có thể tồn tại nhờ những giá trị tích lũy trong quá khứ, nhưng để phát triển bền vững trong bối cảnh mới, điều đó là chưa đủ. Môi trường giáo dục đang thay đổi không ngừng; nhu cầu của người học, yêu cầu của thị trường lao động và chuẩn mực học thuật đều đang được tái định nghĩa.
Nếu không có những bước đi mới, những giải pháp mới và đặc biệt là những con người sẵn sàng thay đổi, thì nguy cơ bị tụt hậu và bị thay thế là điều khó tránh khỏi. Nhận thức này không nhằm tạo áp lực, mà nhằm xác lập một nguyên lí: Sự bền vững không đến từ việc duy trì trạng thái hiện có, mà đến từ khả năng thích ứng và vượt lên.
4S – trục logic của phát triển
Để cụ thể hóa con đường phát triển, có thể tiếp cận theo một chuỗi logic gồm bốn yếu tố: Solution – Superior – Success – Sustainability (4S).
Trước hết, mọi sự phát triển đều phải bắt đầu từ giải pháp đúng (Solution). Giải pháp không chỉ là những định hướng chung, mà là khả năng nhận diện đúng vấn đề và lựa chọn cách thức xử lí phù hợp, hiệu quả trong từng bối cảnh cụ thể. Những giải pháp đúng, khi được triển khai một cách nhất quán, sẽ dần hình thành năng lực thực tiễn.
Trên nền tảng đó, tổ chức mới có thể tạo dựng năng lực vượt trội (Superior). Đây không chỉ là sự khác biệt so với bên ngoài, mà còn là sự tiến bộ so với chính mình trong quá khứ. Năng lực vượt trội chính là điều kiện để khẳng định vị thế trong môi trường cạnh tranh ngày càng cao.
Tuy nhiên, năng lực chỉ có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành kết quả cụ thể (Success). Thành công không nên được hiểu một cách đơn tuyến, mà cần được nhìn nhận như sự phát triển đồng thời của tổ chức và của từng cá nhân trong tổ chức. Khi mỗi cá nhân trưởng thành, tổ chức mới thực sự mạnh lên.
Cuối cùng, những thành công có giá trị thực chất, được tích lũy theo thời gian, sẽ tạo nên nền tảng bền vững (Sustainability). Bền vững ở đây không phải là sự ổn định tĩnh tại, mà là khả năng liên tục đổi mới, thích ứng và phát triển trên nền tảng những giá trị cốt lõi.
Ngược lại, nếu thiếu đi bất kỳ mắt xích nào trong chuỗi này, quá trình phát triển sẽ trở nên thiếu ổn định. Không có giải pháp đúng sẽ dẫn đến thử nghiệm thiếu định hướng; không có năng lực vượt trội sẽ khó tạo ra khác biệt; không có thành công thực chất sẽ làm suy giảm niềm tin; và khi thiếu nền tảng bền vững, nguy cơ bị thay thế là điều tất yếu.
Tập thể lãnh đạo Nhà trường tại Lễ khánh thành Công viên Chu Văn An. (Ảnh: Đồng Thế Hưng).
Đổi mới cách tiếp cận: Từ “bị giao” sang “được nhận”
Một trong những yếu tố quyết định thành công của quá trình đổi mới không chỉ nằm ở thiết kế cơ chế, mà còn ở cách thức mỗi cá nhân tiếp nhận và tham gia vào quá trình đó.
Trong nhiều trường hợp, các chỉ tiêu công việc (KPI) thường được nhìn nhận như áp lực phải hoàn thành. Tuy nhiên, nếu được tiếp cận theo hướng phù hợp, KPI có thể trở thành công cụ giúp mỗi cá nhân xác định rõ vai trò, mục tiêu và lộ trình phát triển của mình.
Việc chuyển từ tư duy “bị giao KPI” sang “được nhận KPI” chính là sự chuyển đổi về nhận thức. Khi mỗi cá nhân hiểu rõ ý nghĩa của công việc mình đang thực hiện đối với sự phát triển chung, đồng thời nhận thấy sự tiến bộ của bản thân trong quá trình đó, động lực làm việc sẽ mang tính nội tại và bền vững hơn.
Xây dựng hệ sinh thái phát triển con người
Để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển, cần thiết phải hình thành một hệ sinh thái hỗ trợ con người phát triển một cách toàn diện.
Trước hết là việc xây dựng đội ngũ mentor – những người có kinh nghiệm, có năng lực chuyên môn và sẵn sàng đồng hành, hướng dẫn thế hệ sau. Đây là yếu tố quan trọng giúp giảm thiểu khoảng cách giữa mục tiêu và năng lực thực hiện.
Bên cạnh đó, việc xác định khung năng lực cho từng vị trí không nhằm mục đích phân loại, mà để tạo ra một lộ trình phát triển rõ ràng. Khi mỗi cá nhân biết mình đang ở đâu, cần đạt đến mức nào và bằng cách nào để tiến lên, quá trình phát triển sẽ trở nên chủ động và hiệu quả hơn.
Lễ kỉ niệm 50 năm Hành trình kết nối và phát triển Trường. (Ảnh: Đồng Thế Hưng).
Vai trò của mỗi cá nhân trong hành trình phát triển
Một cơ sở giáo dục đại học không chỉ được định hình bởi chiến lược hay cơ sở vật chất, mà trước hết bởi chính đội ngũ con người của mình.
Mỗi viên chức, trong phạm vi công việc của mình, đều có thể đóng góp vào sự thay đổi chung thông qua những hành động cụ thể: nâng cao chất lượng công việc, chủ động học hỏi, hợp tác và hỗ trợ đồng nghiệp. Những thay đổi nhỏ, nếu được duy trì liên tục, sẽ tạo nên sự chuyển biến có ý nghĩa ở cấp độ tổ chức.
Sự phát triển không diễn ra trong một thời điểm, mà là kết quả của một quá trình tích lũy. Và quá trình đó luôn bắt đầu từ những hành động cụ thể trong hiện tại.
***
|
UED đang đứng trước một giai đoạn phát triển mới, với nhiều cơ hội và thách thức đan xen. Việc lựa chọn con đường phát triển dựa trên tư duy 4S, cùng với việc xây dựng hệ thống KPI, mentor và khung năng lực, là những bước đi cần thiết nhằm hướng tới một mô hình quản trị hiện đại, minh bạch và hiệu quả. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn nằm ở con người – ở mức độ sẵn sàng thay đổi, học hỏi và dấn thân của mỗi cá nhân trong tổ chức. Trong một thế giới biến động nhanh, lợi thế cạnh tranh không chỉ nằm ở những gì tổ chức đang có, mà ở khả năng tổ chức đó có thể trở thành trong tương lai. Nếu mỗi cá nhân cùng nỗ lực, mỗi đơn vị cùng chuyển động và toàn hệ thống cùng chia sẻ một khát vọng chung, thì việc xây dựng một UED phát triển bền vững, có vị thế và khó có thể thay thế là hoàn toàn khả thi. Thay đổi không bắt đầu từ những quyết định lớn, mà từ những hành động nhỏ, được thực hiện một cách bền bỉ mỗi ngày. |
— Võ Văn Minh —