Năm 2024, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng (ĐHĐN) và Ban Quản lý Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Cao nguyên Kon Hà Nừng đã ký kết biên bản ghi nhớ nhằm hợp tác trong các lĩnh vực giáo dục, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ. Sau hơn một năm triển khai, nhiều hoạt động chung đã đem lại kết quả rõ ràng, góp phần hỗ trợ công tác bảo tồn thiên nhiên và tạo điều kiện để các nhà khoa học, sinh viên cũng như cộng đồng cùng tham gia vào các chương trình phát triển bền vững.
Ngay sau khi Biên bản hợp tác được ký kết, Trường Đại học Sư phạm – ĐHĐN đã tham gia tư vấn chiến lược và xây dựng kế hoạch hoạt động cho Khu Dự trữ sinh quyển giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây là nền tảng quan trọng để định hướng phát triển hài hòa giữa bảo tồn và kinh tế, đảm bảo lợi ích cho cả môi trường và cộng đồng địa phương.
Lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Trường Đại học Sư phạm – ĐHĐN và BQL Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Cao nguyên Kon Hà Nừng.
Song song với đó, Nhà trường phối hợp cùng Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Gia Lai tổ chức hội thảo về phát triển xanh, tạo diễn đàn trao đổi chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm giữa các nhà khoa học, nhà quản lý và cộng đồng. Những cuộc thảo luận không chỉ mang tính học thuật mà còn góp phần lan tỏa thông điệp bảo vệ thiên nhiên đến xã hội.
Một điểm nhấn khác trong hợp tác là hoạt động truyền thông. Với dự đồng hành của Hội Động vật học Frankfurt (FZS), Trường Đại học Sư phạm – ĐHĐN đã triển khai chiến dịch truyền thông đậm nét trên các kênh truyền thông của Trường về các hoạt động bảo tồn, các sự kiện, hội thảo… đặc biệt là giới thiệu thông tin về Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Cao nguyên Kon Hà Nừng. Những câu chuyện thực địa, hoạt động nghiên cứu hay các chương trình phối hợp giữa FZS và Ban Quản lý Khu Dự trữ luôn nằm trong nhóm bài viết thu hút người xem nhiều nhất. Mỗi bài đăng đều ghi nhận lượng tiếp cận và tương tác cao, từ giảng viên, sinh viên cho đến nhóm độc giả quan tâm đến môi trường và bảo tồn. Nhà trường cũng thường xuyên mời đại diện Ban Quản lý Khu Dự trữ tham gia các hội thảo, diễn đàn và chương trình trao đổi khoa học do UED tổ chức. Việc xuất hiện trong những sự kiện này giúp kết nối lực lượng nghiên cứu, mở rộng hợp tác và tạo thêm không gian để chia sẻ dữ liệu, kết quả điều tra, cũng như các câu chuyện bảo tồn có giá trị thực tiễn.
Sinh viên UED báo cáo đề tài NCKH do FZS tài trợ.
Cũng từ hiệu quả của các hoạt động truyền thông và kết nối, năm 2025, chương trình học bổng hỗ trợ sinh viên nghiên cứu khoa học do Hội Động vật học Frankfurt (FZS) tài trợ đã ghi nhận nhiều đề tài gắn trực tiếp với Khu Dự trữ sinh quyển Cao nguyên Kon Hà Nừng được lựa chọn thực hiện. Bên cạnh những nghiên cứu về đa dạng sinh học, di truyền và phát triển sản phẩm từ các loài nấm dược liệu quý, nhiều hướng nghiên cứu mới mang giá trị ứng dụng cao cũng được triển khai.
Trong số đó, các đề tài tập trung vào nhóm thực vật đặc hữu tại Gia Lai, đặc biệt là loài sâm khỏe K’Bang, thu hút sự quan tâm đặc biệt của hội đồng. Các đề tài tiêu biểu gồm nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật mã vạch DNA để định danh loài sâm khỏe, nghiên cứu nhân giống in vitro nhằm tạo nguồn cây giống ổn định, cũng như nghiên cứu tách chiết các hoạt chất sinh học bằng công nghệ chiết siêu âm phục vụ phát triển sản phẩm hỗ trợ sức khỏe. Một nhóm nghiên cứu khác khảo sát tiềm năng sinh khối và khả năng tích tụ carbon của rừng tự nhiên tại Vườn quốc gia Kon Ka Kinh bằng công nghệ viễn thám và GIS, hướng đến đóng góp số liệu cho công tác quản lý rừng và chiến lược thích ứng biến đổi khí hậu tại địa phương. Hay đề tài khác tiếp cận hướng phát triển sản phẩm từ cây sâm đá K’Bang bằng phương pháp chế biến bột hòa tan có thể ứng dụng trong ngành thực phẩm chức năng. Những hướng nghiên cứu này cho thấy sự mở rộng đáng kể về phạm vi nghiên cứu, không chỉ hỗ trợ công tác bảo tồn mà còn mở ra cơ hội hình thành các sản phẩm đặc trưng, góp phần phát triển kinh tế xanh cho khu vực Gia Lai.
Việc FZS tài trợ và đồng hành cùng các nhóm nghiên cứu trẻ không chỉ tạo động lực để sinh viên tiếp cận môi trường nghiên cứu bài bản mà còn góp phần nuôi dưỡng đội ngũ kế cận cho công tác bảo tồn tại Khu Dự trữ sinh quyển Cao nguyên Kon Hà Nừng. Từ các kết quả ban đầu, có thể thấy rõ sự lan tỏa tích cực của hợp tác ba bên giữa Nhà trường, FZS và Ban Quản lý Khu Dự trữ, mở ra triển vọng tiếp tục hình thành những nghiên cứu sâu hơn, đa ngành hơn trong thời gian tới.
Sinh viên Phạm Thị Diễm (lớp 22SS, Khoa Sinh – Nông nghiệp – Môi trường), thành viên nhóm thực hiện đề tài “Ứng dụng Cellulase và Protease trong chế biến trà túi lọc từ nấm Linh chi cổ cò thu hái tại Vườn quốc gia Kon Ka Kinh” cho biết, Diễm từng đi thực tế tại Vườn quốc gia Kon Ka Kinh – một phần của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cao nguyên Kon Hà Nừng. Những trải nghiệm này khiến bạn thêm gắn bó với thiên nhiên nơi đây và mong muốn áp dụng những kiến thức đã học vào việc tạo ra sản phẩm thiết thực, mang lại giá trị cho cộng đồng địa phương.
Bên cạnh đó, năm 2025, Trường Đại học Sư phạm – ĐHĐN và FZS tiếp tục phối hợp tổ chức khóa tập huấn thường niên về bảo tồn thú linh trưởng năm 2025 tại Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, thuộc Khu Dự trữ sinh quyển. Hoạt động này góp phần nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ bảo tồn và lan tỏa thông điệp bảo vệ động vật hoang dã.
Những thành công ban đầu từ các hoạt động kết nối và hợp tác giữa các đơn vị chính là những “tín hiệu” vui, khẳng định sự gắn kết hiệu quả giữa Nhà trường, các tổ chức và Ban Quản lý Khu Dự trữ sinh quyển, mở ra triển vọng mới cho công tác bảo tồn và phát triển bền vững tại Cao nguyên Kon Hà Nừng. Không chỉ dừng lại ở các sản phẩm nghiên cứu có giá trị thực tiễn, các chương trình hợp tác còn góp phần xây dựng một mạng lưới chuyên môn rộng mở, nơi các nhà khoa học, sinh viên và cán bộ quản lý có thể cùng trao đổi dữ liệu, kinh nghiệm và những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.
Bích Thủy